Sećanja na “Voz bratstvo-jedinstvo“: Euforija pred odlazak u Maribor!

0

„Voz bratstvo-jedinstvo“ bila velika jugoslovenska manifestacija, priča o bratstvu i prijateljstvu dva naroda Srba i Slovenaca, nastala za vreme nemačke okupacije, i koja je trajala tri decenije.

Organizovanje „Voza bratstvo-jedinstvo“ između Maribora i Kraljeva, kojem su se kasnije priključile i druge opštine iz Srbije i Slovenije, proisteklo je iz događaja iz 1941. godine. Nastao je spontano iz pojedinačnih posleratnih poseta, susreta i dopisivanja izgnanika iz Slovenije i njihovih domaćina iz Srbije, koji su zajedno preživeli progone i genocide u Drugom svetskom ratu.

Manifestacija je trajala tačno 28 godina i u mnogome je doprinela saradnji opština Slovenije i Srbije. Prvi voz je iz Maribora u Srbiju krenuo 1961. godine, a poslednji 1989. Voz je dolazio u Kraljevo u vreme Oktobarskih komemorativnih svečanosti, a u Maribor u vreme obeležavanja Dana izgnanika u Sloveniji. Broj opština koje su učestvovale u manifestaciji se povećao, a stigao je do 72 opštine koje su uzele učešće.

Doček Slovenaca na Železničkoj stanici u Kraljevu – Foto Istorijski arhiv Kraljevo

Mnoge porodice iz Maribora, Celja, Ptuja, Ormoža i drugih okolnih mesta, morale su s proleća 1941. godine, posle masovnih nacističkih hapšenja, da napuste svoje domove i pođu ka Srbiji. Tako je i Kraljevo bilo krajnje odredište mnogim porodicama. Samo u junu i julu 1941. godine pristiglo 17 transporta sa preko 7.000 prognanih Slovenaca. Osim Kraljeva, stizali su i u Čačak, Gornji Milanovac, Valjevo, Užice, Kruševac… I svi su toplu dobrodošlicu pronašli među srpskim porodicama. To je bio povod nastanka bratskog druženja Srba i Slovenaca.

Voz bratstvo-jedinstvo – Foto Istorjiski arhiv Kraljevo

– Ljudi su sa železničke stanice u Kraljevu ispraćani uz muziku. Igralo se kolo, i obavezno su se držali govori. Deca su se najviše radovala tom putovanju, a ovi stariji su uglavnom kao poklone svojim prijateljima iz Slovenije nosili poznati kraljevački kajmak i sir. To jeste bilo poprilično euforično – priča Predrag Radovanović, kolekcionar iz Kraljeva.

Zanimljivo je da su putnici iz Srbije, a retko se dešavalo da isti idu više puta, u Sloveniji videli potpuno drugačije društveno uređenje, gde su prema rečima Radovanovića, vladali red, rad i disciplina.

– Kada bi se vratili u Kraljevo ili neki od okolnih gradova, vrlo često su prepričavali kako Slovenci žive. Bilo im je to ogromno iskustvo, kao da su otišli u neku državu na Zapadu. Zato su na najsrdačniji način uzvraćali posetu prijateljima iz Slovenije. A oni koji bi se spremali da idu te godine u Sloveniju, mesecima bi pričali svima da idu u Maribor! To je bilo nešto uzvišeno – priča Radovanović.

I kolo se igralo na stanici – Foto Istorjiski arhiv Kraljevo

Dokaz da je manifestacija „Voz bratstvo-jedinstvo, stekla značajne dimenzije bio je kada je 1974. godine njen pokrovitelj bio Josip Broz Tito. Poslednji voz putovao je 1989. godine. Ali, grupa od 300 Slovenaca želela je da proslavi 50-godišnjicu polaska prvog voza, pa su organizovano autobusima, pošto vozom nisu mogli, 2011. godine stigli u Kraljevo. Od tada su ponovo počele, iako sa daleko manjim brojem ljudi, uzajamne posete Mariborčana i Kraljevčana.

Mlakar i Kučan detinjstvo proveli u Kraljevu

Oliver Mlakar, poznati voditelj iz perioda SFRJ imao je samo šest godina kada je za vreme Drugog svetskog rata stigao u Kraljevu sa izbeglicama iz Ptuja i godine rata proveo u seoskom domaćinstvu u selu Adrani. I bivši slovenački predsednik Milan Kučan kao beba je u koloni izbeglica stigao u okolinu Kraljeva, gde je proveo četiri godine rata.

Izvor: Srbija video

 

Share.

Comments are closed.